Hindoeisme op Java

Algemeen

Het Hindoeïsme in Indonesië wordt beoefend door (2018) ongeveer 1,74% van de totale bevolking en bijna 87% van de bevolking op Bali. Het hindoeïsme is een van de zes officiële religies van Indonesië.
Het hindoeïsme kwam in de 1e eeuw naar Indonesië via handelaren, zeelieden, geleerden en priesters. Een syncretische versmelting van reeds bestaande Javaanse volksreligie, cultuur en hindoeïstische ideeën, die vanaf de 6e eeuw ook boeddhistische ideeën synthetiseerde, evolueerde als de Indonesische versie van het hindoeïsme. Deze ideeën bleven zich ontwikkelen tijdens de Srivijaya- en Majapahit-rijken. Rond 1400 werden deze koninkrijken in de islam geïntroduceerd door moslimhandelaren aan de kust, en daarna verdween het hindoeïsme grotendeels van veel van de eilanden van Indonesië.

Hindu tempel op Bali

Geschiedenis

Zowel Java als Sumatra waren onderhevig aan aanzienlijke culturele invloed van het Indiase subcontinent. De vroegste bewijzen van hindoe-invloeden op Java zijn te vinden in Tarumanagara-inscripties uit de 4e eeuw, verspreid over het moderne Jakarta en Bogor. In de zesde en zevende eeuw ontstonden er op Sumatra en Java vele maritieme koninkrijken, die de wateren in de Straat van Malakka beheersten en floreerden met de toenemende zeehandel tussen China en India en daarbuiten. Gedurende deze tijd bezochten geleerden uit India en China deze koninkrijken om literaire en religieuze teksten te vertalen.

 Van de 4e tot de 15e eeuw waren er op Java veel hindoe-koninkrijken, zoals Tarumanagara, Kalingga, Medang, Kediri, Sunda, Singhasari en Majapahit. Dit tijdperk staat bekend als het Javaanse klassieke tijdperk, waarin hindoe-boeddhistische literatuur, kunst en architectuur floreerden en onder koninklijke bescherming werden opgenomen in de lokale cultuur. Gedurende deze tijd werden veel hindoetempels gebouwd, waaronder de 9e-eeuwse Prambanan in de buurt van Yogyakarta, die is aangewezen als werelderfgoed. Van deze hindoe-koninkrijken was het Majapahit-koninkrijk (1293-1550) het grootste en het laatste belangrijke hindoe-koninkrijk in de Indonesische geschiedenis. Majapahit was gevestigd op Oost-Java, van waaruit het een groot deel regeerde van wat nu Indonesië is. De overblijfselen van het Majapahit-koninkrijk verschoven in de zestiende eeuw naar Bali na een langdurige oorlog. Het erfgoed van het hindoeïsme heeft een aanzienlijke impact op de Javaanse kunst en cultuur achtergelaten. Het wayang-poppenspel evenals de wayang wong-dans en andere Javaanse klassieke dansen zijn afgeleid van de hindoe-epische verhalen Ramayana en Mahabharata.

Het hindoeisme op Java

Hoewel de meerderheid van de Javanen zich nu als moslim identificeert, heeft het erfgoed van het hindoeisme overleefd.

In de afgelopen jaren is het aantal bekeringen tot het hindoeïsme toegenomen, met name in regio’s rond een belangrijke hindoeïstische religieuze plaats, zoals de Klaten-regio nabij de Prambanan-tempel.

Bepaalde etnische groepen, zoals de Tenggerese en Osing, gebruiken ook hindoe-religieuze tradities.

Verspreid over heel Java vindt men Hindoe-tempels, die “in gebruik” zijn: Malang, Karanganyar, Banyuwangi, Bandung, Jakarta, Bogor, Surakarta, Surabaya en meer.

De hindu-tempel pura Agung Jagat Karana te Surabaya

Het hindoeisme op Bali

83% van de bevolking in Bali is hindoe.
Balinese hindoeïsme (Hindu Dharma, Agama Hindu) bestaat uit een combinatie van bestaande Balinese mythologieën en invloeden van het hindoeïsme uit Zuid- en Zuidoost-Azië. Er is tevens sprake van animisme, voorouderverering en een neiging tot het monotheisme. Hierbij wordt ervan uitgegaan dat er slecht één god is, Acintya, die vele verschijningsvormen kent. Daarnaast kent het Balinese hindoeïsme een hemel en een hel. Het wijkt daarmee af van het hindoeïsme in India.

Het hindoeïsme verspreidde zich vanuit India over Zuidoost-Azië en werd in de 5e eeuw v.Chr. op Bali geïntroduceerd. In latere eeuwen zouden Sumatra en Java over gaan op het boeddhisme en vanaf de 14e eeuw op de islam. Bali zou door zijn traditie van isolationisme overwegend hindoeïstisch blijven. Ook aan de oostkust van Java zijn hindoeïstische dorpen te vinden.

Het hindoeisme van het Tengger Volk op Java

Het Tengger volk woont in het gebied Bromo-Tengger-Semeru. De Tengger-gemeenschap volgt een hindoetraditie, die teruggaat tot het Majapahit-rijk. Er zijn sterke overeenkomsten tussen het hindoeïsme op Bali; beide worden Hindoe Dharma genoemd. De Tengger-variëteit heeft echter geen kastensysteem en de tradities van het Tengger-volk zijn gebaseerd op die uit het Majapahit-tijdperk. Voor de Tengger wordt aangenomen, dat de berg Bromo (Brahma) een heilige berg is. Elk jaar houdt de Tengger een ritueel bekend als Yadnya kasada.

Het hindoeisme van het Osing Volk op Java

Het Osing Volk woont in het district Banyuwangi.
Ondanks de Nederlandse pogingen om de islam en het christendom onder de Osings te verspreiden, bleven velen nog steeds vasthouden aan hun oude overtuigingen. Tegenwoordig bestaat er nog steeds een grote hindoe-bevolking onder de Osings. De Osings delen een vergelijkbare cultuur en geest met de Balinezen, en de Hindoes vieren ceremonies zoals Nyepi. Net als de Balinese mensen, delen de Osing-mensen ook de puputan-traditie. De Osing-mensen verschillen van de Balinese mensen in termen van sociale gelaagdheid. De Osing-mensen hebben geen kastensysteem, zoals het Balinese volk, ook al zijn ze hindoes.

De hindu tempel pura Giri Salaka te Banyuwangi

Andere niet-balinese hindoegemeenschappen

Onder de niet-Balinese gemeenschappen, die door de regering als hindoe worden beschouwd, bevinden zich de Dayak-aanhangers van de Kaharingan-religie in Kalimantan Tengah.
Een groot deel van de Manusela- en Nuaulu-bevolking van Seram volgt Naurus, een syncretisme van het hindoeïsme met animistische en protestantse elementen.
Evenzo hebben de Torajanen van Sulawesi hun animistische religie Aluk To Dolo geïdentificeerd als hindoe.
De Batak van Sumatra hebben hun animistische tradities geïdentificeerd met het hindoeïsme.

De hindu tempel pura Pasek te Karanganyar op Java


 

Afbeeldingsresultaat voor prambanan

Tegenwoordig

Hoewel de meerderheid van de Javanen zich nu als moslim identificeert, heeft het erfgoed van het hindoeisme overleefd.
In de afgelopen jaren is het aantal bekeringen tot het hindoeïsme toegenomen, met name in regio’s rond een belangrijke hindoeïstische religieuze plaats, zoals de Klaten-regio nabij de Prambanan-tempel.

Bepaalde etnische groepen, zoals de Tenggerese en Osing, gebruiken ook hindoe-religieuze tradities.
Verspreid over heel Java vindt men Hindoe-tempels, die “in gebruik” zijn: Malang, Karanganyar, Banyuwangi, Bandung, Jakarta, Bogor, Surakarta, Surabaya en meer.

 

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s