Overlijden en begrafenis

Inhoud

1) De begrafenis

– Meteen na het overlijden
– Bekendmaking van het  overlijden
– Het wassen van de overledene
– De stoffen, die het lichaam bedekken
– De gebeden
– Vertrek naar de begraafplaats
– De begrafenis

2) Selamatans voor de overledene

3) Bronnen


1) De begrafenis

  • Meteen na het overlijden

De overledene wordt onmiddellijk in de lengte op een baar gelegd, op de rug en naar boven gericht. Het hoofd van de overledene moet naar het noorden gericht zijn en benen naar het zuiden. Het lichaam wordt bedekt met batikdoek dat nog nieuw is. De poten van de baar waar het lichaam op ligt, moeten worden doordrenkt met water, zodat de baar niet is omgeven door mieren of andere kleine dieren. De mat waarop het lichaam werd gelegd, moet een dikke lijn kurkuma krijgen met de bedoeling dat kleine dieren het lijk niet verdringen. Ook kan wierook worden gebrand om de onaangename geur te verwijderen.

  • Bekendmaking van het overlijden

Nadat het bovenstaande is gedaan, wordt door een van de direct nabestaanden het overljden aangekondigd. De aankondiging wordt gedaan met een luidspreker vanaf de dichtsbijzijnde moskee,
zodat de buurt ervan af weet. Na deze aankondiging komen vrouwen uit de buurt naar het huis van de overledene, zij nemen rijst mee.

  • Het wassen van de overledene

Mannen dragen zorg voor het maken van een afscheiding buiten voor het wassen van de overledene. De mannen maken ook zeven bananenboomstammen, die tot een meter groot zijn gesneden en strak tegen elkaar zijn geplaatst.
Drie naaste nabestaanden dragen het lichaam van binnen het huis naar de afgescheiden plaats buiten: de oudste vooraan en de jongste achteraan. Nadat de afgescheiden plaats is bereikt, wordt het lichaam gelegd op zeven bananenstengels die vooraf waren voorbereid.

Degene, die het wassen doet, moet van hetzelfde geslacht zijn als de overledene. Na het wassen worden de geslachtsdelen van het lichaam bedekt  met een stuk bananenblad en alle gaten in het lichaam worden gevuld met katoen.
Nadat het gezicht enigszins is verzorgd, wordt het lichaam gewikkeld in een witte doek (mori), die vervolgens wordt vastgemaakt aan de benen, taille, nek en boven het hoofd.
Als de overledene is “ingepakt” wordt deze in het midden van het huis is geplaatst, op een baar gemaakt van bamboe genaamd “bandhusa”. Met het hoofd naar het noorden gericht. De baar wordt bedekt met een groene doek, waarop wat bloemen.

Afbeeldingsresultaat voor pemandian jenazah adat jawa
  • De stoffen, die het lichaam bedekken

De stof, die wordt gebruikt, moet het hele lichaam bedekken. Gebruik voor overleden mannen: minimaal drielaags Mori-doek. Het aantal doeken, dat wordt gebruikt, moet oneven zijn. Wat de overleden vrouwen betreft, minimaal vijf lagen stof, bestaande uit een sarong om de bodem te bedekken, een sluier om het hoofd te bedekken, kledingbeugels en twee stukken stof om het hele lichaam te bedekken. In de eerste laag stof moet een geur worden gegeven.

  • De gebeden

Als het lichaam eenmaal is “ingepakt”, wordt gebeden.

Afbeeldingsresultaat voor sholat  jenazah adat jawa desa
  • Vertrek naar de begraafplaats

Voor het vertrek van de overledene naar de begraafplaats, is er een ceremonie die moet worden uitgevoerd met de naam “brobosan”. De procedure is als volgt:
* Een doodskist (kerenda) wordt naar de binnenplaats van het huis gedragen en omhoog gehouden na de gebeden voor de overledene.
* De oudste zoon, dochter, kleinzoon en kleindochter lopen drie keer achter elkaar rond de kist boven hen (mrobos) en met de klok mee.
* De volgorde is altijd:  de oudste zoon, jongere kinderen en hun families volgen achter.
Daarna vertrekt het lichaam met een kerenda (draagbaar). Er wordt een parapluie boven de draagbaar gehouden.

Afbeeldingsresultaat voor pemakaman adat jawa
  • De begrafenis

Om het lichaam van een volwassene te begraven is een graf nodig met een oppervlakte van 1 x 2½ meter en een diepte van ongeveer 2½ meter. Het graf strekt zich uit van noord naar zuid.

De overledene wordt onmiddellijk van de kerenda in het graf gelegd. Het lichaam wordt in een schuine positie geplaatst richting de Qibla (Mekka). Om te voorkomen dat het lichaam verschuift, worden aan beide kanten stenen en klontjes klei, gelu genoemd, geplaatst. Wanneer het lichaam is gelegd, worden de hoofdkoorden om de wangen en lichamen weggehaald, en worden azan en shahada herhaaldelijk in de oren gezegd.

Vervolgens strooien familieleden grond in het graf. Nadat het graf met aarde bedekt is, worden op het graf bloemen gelegd. Daarna houdt een familielid een korte toespraak om dankbaarheid te betuigen voor de komst van buren en familieleden.

——————————-

2) Selamatans voor de overledene

3 dagen na het overlijden: De “Nelung Dina” selamatan
Gebeurt drie dagen na de dag van overlijden. Deze selamatan wordt gedaan als eerbetoon aan de erfgenamen van de overledene. Javanen geloven, dat tot de derde dag de geest van de doden nog steeds thuis is. Hierna gaan ze op zoek naar de gemakkelijkste uitweg om gezin en woonplaats te verlaten.

7 dagen na het overlijden: De “Mitung Dina” selamatan
Deze selamatan wordt  zeven dagen na iemands dood gehouden. Om het vertrek van de geest van de doden te vergemakkelijken, wordt symbolisch de dakpan of het raam geopend voordat de selamatan begint.

– 40 dagen na het overlijden: De “Matang Puluh” selamatan
Naast respect wordt deze ceremonie gehouden om de reis van de geest te vergemakkelijken.

– 100 dagen na het overlijden: De “Nyatus” selamatan
Nyatus-ceremonie vindt plaats ter gelegenheid van de honderdste dag van iemands dood. Het doel is om dingen te perfectioneren die wadhag-lichamen zijn.

1000 dagen na het overlijden: De “Nyewu” selamatan
Nyewu-redding is de herdenking van de duizendste dag van iemands dood. Volgens het traditionele geloof keert de geest na duizend dagen niet meer terug naar zijn familie.

Kol selamatan
Kool (of kolan) is een selamatan om de dag van iemands overlijden te herdenken. Dit vindt plaats op dezelfde dag en maand van het overlijden. De eerste kool wordt gedaan een jaar na de nyewu-ceremonie.

Nyadran selamatan
Nyadran betekent het bezoeken van de graven van een overleden familielid. Over het algemeen gedaan in de maand ruwah of vóór de maand Ramadan voor degenen die moslim zijn.


3) Bronnen

* Selamatans na overlijden (bah. ind.): https://www.kompasiana.com/dewisundari/5923e08ddb9373c724a1ddbb/kenali-adat-kematian-orang-jawa?page=all
* Selamatans na overlijden (bah. ind.): https://iestysleeper.wordpress.com/2015/07/10/adat-kesripahan-jawa-tengah/


 

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s