Over de klassieke javaanse dansen

Gerelateerde afbeelding

Algemeen

Een deel van de reden waarom de dans overal in de Javaanse cultuur zo wijdverspreid is, is vanwege het doel ervan voorbij entertainment. Javaanse dans dient als een middel tot morele opvoeding voor de cultuur. Alle helden van de Mahabharata en Ramayana hebben specifieke kenmerken en eigenschappen waarmee bijna iedereen zich met een bepaald personage kan identificeren en de positieve aspecten van die held (of schurk, in sommige gevallen) kunnen ontwikkelen. In tegenstelling tot veel westerse mythologieën, hebben de personages in de Javaanse dans vele facetten en zijn er delen van elk die kunnen worden bewonderd.

De Javaanse dans heeft een rijke traditie die teruggaat tot de invloed van de Indiase cultuur op het eiland al in de 7e eeuw. Gedurende deze tijd werden de poëtische heldendichten “Mahabharata” en “Ramayana” gecreëerd en deze dienden de komende eeuwen als basis voor dansen, gedichten en kunst. Hoewel er andere invloeden waren in het volgende millennium, zoals de islam, inheemse heersers en de komst van Nederlandse kolonialisten uit het westen, zijn het nog steeds de verhalen van de helden en schurken van de twee verhalen die vandaag in de Javaanse dans worden gedanst en gezongen.

Dans komt van veel verschillende bronnen in de Javaanse cultuur, net als zijn buurman, Bali. Het wordt gezien als onderdeel van religieuze ceremonies, feestfestivals en vele andere locaties. Sommige dansen ontwikkelden zich in de koninklijke hoven van Java; andere Javaanse dansen zijn door professionele dansers gemaakt door de jaren heen en ontwikkeld tot hun eigen stijlen. Dans wordt niet alleen in gespecialiseerde studio’s zoals in het westen geleerd, maar ook als onderdeel van het dagelijkse dorpsleven, in de scholen en ook in op kunst gebaseerde magneetscholen in het hele land.

Dansstijlen

Er zijn veel verschillende dansstijlen op Java. De belangrijkste stijlen zijn de Pasundan- of Sunda-stijl, de Javaanse en de Oostjavaanse stijl.
Uit de versmelting van oud-inheemse en Voor-Indische culturen ontstond een Hindoe-Javaanse beschaving.
In de huidige Javaanse danskunst vinden we nog Hindoe-invloeden terug, zoals de fraaie handhoudingen. In deze Hindoe-Javaanse tijd kwamen voornamelijk dansdrama’s met maskers aan de hoven voor.

Afbeeldingsresultaat voor tarian jawa

Dansen werden in opdracht van een vorst ontworpen met de bedoeling een bepaalde gebeurtenis vast te leggen.
In de 17e eeuw, ten tijde van het vorstendom Mataram werd het geloof algemeen Islamitisch. Pas toen begonnen de dansen de vormen aan te nemen zoals wij die nu kennen. Mataram splitste in 2 sultanaten, het sultanaat van Surakarta (Solo) en het sultanaat van Yogyakarta (Yogya). Men kent dan ook nu nog twee verschillende dansstijlen, die van Surakarta en die van Yogyakarta.
In de klassieke Javaanse dans zijn er vrouwen- en mannendansen. Men onderscheidt bij de mannendansen de vormen: Gagahan: verheven en krachtig, en Halusan: edel en verfijnd.

In de Surakarta stijl gaan in de Gagahan de bewegingen soepeler en vloeiender in elkaar over dan bij de Yogyakarta-stijl. Die lijkt eerder hoekiger en afgebroken. Ook in de verfijnde mannendans is de Surakarta-stijl soepeler. Bij de vrouwendans is het verfijnde karakter van beide stijlen gelijk. Het verschil zit in de bewegingen, die typisch Surakarta- of Yogyakarta-stijl zijn.
De klassieke Javaanse dans ontleent veel verhalen aan de Hindoe-tijd. Zij hebben wortels in India. De dansen beelden over het algemeen Ramayana- of Mahabharata-verhalen uit, en figuren die in legenden en in de historie van Java voorkomen.

Afbeeldingsresultaat voor tarian jawa

De meeste dansen passen in een van de drie verschillende groepen:

  1. Beksan putriputri is het woord voor vrouwelijk in het Javaans, en deze dansen omvatten hoofse dansen ontworpen voor exclusieve koninklijke evenementen, met zeer precieze bewegingen en duidelijke enscenering met vele lagen van betekenis.
  2. Beksan putra – De andere kant hiervan is de dans voor mannen, die een tweeledig doel dienen van het zijn van een militaire vorm van close-orderoefeningen en hen laten pronken met hun krijgskunsten. Vaak zullen dansers deze dansen leren om zich vertrouwd te maken met het bewegingsvocabulaire dat nodig is voor sommige van de meer verhalende dansen.
  3. Beksan wayang – dit is de categorie met de verhalende dansen uit de epische gedichten, en meestal zijn de dansen vernoemd naar de personages erin, meestal een alusheld en een gagah– stijl schurk.

Alle dansen worden begeleid door een gamelanorkest, en bepaalde delen van de dansen en de liedjes zijn zo vertrouwd en populair geworden bij het publiek, dat het soms net lang genoeg naar de uitvoeringen gaat om alleen dat stuk te zien.
Soms is er bij de dansen dhalang, een zanger / verhalenverteller, die het gamelanorkest vergezelt.

Naast de sacrale dansen en de dansdrama’s zijn er volksdansen, zoals de ‘ronggeng’-dans, een vrouwendans om de koning en de edelen te vermaken. Buiten de paleismuren werd deze dans de ‘tledek’ genoemd.


Bronnen

* Wiki (bah. indonesia): https://id.wikipedia.org/wiki/Tari_Jawa
* De javaanse dans (ned.): https://dansfans.cultu.be/javaanse-dans
* De javaanse dans (ned.): http://nl.mydanceaportal.ru/javaanse-dans.html#Kenmerken_van_de_Javaanse_dans
* De javaanse dans: http://www.bvgnet.nl/clasnlst.html

Afbeeldingsresultaat voor tarian jawa

 

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s