Batik

Afbeeldingsresultaat voor batik yogya sarong

Keraton-batik (Javaanse hofbatik) is de oudste vorm van batik, die bekend is op Java. Keraton batik heeft een aardachtige kleur zoals zwart, indigo, bruin en sogan (bruin-gele kleur gemaakt van de boom Peltophorum pterocarpum), soms tegen een witte achtergrond, met symbolische patronen, die meestal vrij zijn van invloeden van buitenaf. Bepaalde patronen zijn gereserveerd voor de adel, terwijl andere bij specifieke gelegenheden worden gedragen. Op een Javaans huwelijk bijvoorbeeld, draagt de bruid specifieke patronen tijdens elke fase van de ceremonie. Bekende binnenlandse batiks worden geproduceerd in Surakarta en Yogyakarta, steden die traditioneel worden beschouwd als het centrum van de Javaanse cultuur. Surakarta batik heeft meestal de sogan-achtergrond en wordt bewaard door het sultanaat Surakarta en het prinsdom Mangkunegaran. Yogyakarta batik Yogyakarta heeft meestal een witte achtergrond en wordt bewaard door het sultanaat van Yogyakarta Sultanaat en het prinsdom Pakualaman.

Batik uit Yogyakarta, Surakarta, Mangkunegaran en Paku Alaman

Afbeeldingsresultaat voor batik bedaan surakarta dan yogyakarta

De kunst van batik is het meest ontwikkeld op het eiland Java. Op Java zijn alle materialen voor het batik-proces beschikbaar, zoals katoen en bijenwas en planten waarvan verschillende plantaardige kleurstoffen worden gemaakt.  Indonesische batik dateert van vóór geschreven archieven: G. P. Rouffaer beweert, dat de techniek in de 6e of 7e eeuw misschien vanuit India of Sri Lanka is geïntroduceerd.  Aan de andere kant, de Nederlandse archeoloog J.L.A. Brandes en de Indonesische archeoloog F.A. Sutjipto geloven, dat de Indonesische batik een inheemse traditie is, omdat andere regio’s in Indonesië zoals Toraja, Flores, Halmahera en Papoea, die niet rechtstreeks werden beïnvloed door het hindoeïsme, een eeuwenoude traditie van batik maken hebben. In Europa werd de techniek voor het eerst beschreven in de History of Java, gepubliceerd in Londen in 1817 door Stamford Raffles.

Afbeeldingsresultaat voor bikin batik

Techniek

Als eerste wordt een doek gewassen, geweekt en geslagen met een grote hamer. Patronen worden met potlood getekend en later opnieuw getekend met hete was, meestal gemaakt van een mengsel van paraffine of bijenwas, soms gemengd met plantenharsen, die fungeren als een kleurstofbestendige. De wax kan met verschillende gereedschappen worden aangebracht. Een penachtig instrument, dat een canting wordt genoemd is de meest voorkomende. Een canting heeft een klein koperen reservoir met een tuit op een houten handvat. In het reservoir is de was, die door de tuit stroomt, en waarmee stippen en lijnen gemaakt kunnen worden. Voor grotere patronen kan een borstel worden gebruikt.  
Ook kan worden gebruikt een koperen blokstempel, een stempel, gebruikt om grote stukken efficiënter te bedekken.

Een canting

Afbeeldingsresultaat voor canting

Als de doek droog is, wordt de was verwijderd door de doek te koken of te schrapen. De met was behandelde stukken behouden hun oorspronkelijke kleur; wanneer de was wordt verwijderd, vormt het contrast tussen de geverfde en ongeverfde stukken het patroon.  Dit proces wordt zo vaak herhaald als het gewenste aantal kleuren.

Het meest traditionele batiktype, genoemd batik tulis, wordt getekend met alleen de canting. Het doek moet aan beide kanten worden getekend en drie tot vier keer in een verfbad worden gedompeld. Het hele proces kan een jaar duren; het levert aanzienlijk fijnere patronen op dan gestempelde batik.

Bronnen

* Wiki (engels): https://en.wikipedia.org/wiki/Batik
* Batik (ned.): http://elsbogaard-batik.nl/batik/
* Batik (ned.): https://wol.jw.org/nl/wol/d/r18/lp-o/102012212
* Batik (engels): https://www.expat.or.id/info/batik.html

Afbeeldingsresultaat voor canting

Batikpatronen maken met een stempel

Afbeeldingsresultaat voor bikin batik

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s