Gezin, familierelaties

Bronnen
Er is op internet weing goede informatie over het javaanse gezin.
De bronnen voor dit hoofdstuk zijn mijn eigen waarnemingen, vele gesprekken met desa-bewoners en (zeer beperkt) internet.

Algemeen
Het overgrote deel van de javanen is moslim. Bij het bespreken van “het gezin” zullen we het javaanse moslim-gezin bespreken; daar vindt men de javaanse tradities en waarden en normen, die al eeuwen bestaan.

Het gezin
1)  De “keluarga inti” (het gezin).
De keluarga inti (het gezin) bestaat uit man, vrouw en kinderen. Zeer vaak zijn er inwonende grootouders. Het javaanse gezin telt gemiddeld 2 kinderen. Javanen kennen een bilateraal verwantschapssysteem, waarbij mannelijke en vrouwelijke nakomelingen even belangrijk zijn. Er is geen voorkeur voor een mannelijke erfgenaam zoals in India of China.
Verreweg de meeste gehuwde mannen hebben 1 vrouw; een zeer kleine minderheid heeft 2 of meer vrouwen.
2)  De keluarga besar (groot-familie, extended family)
De keluarga besar is de uitgebreide familie, gebaseerd op de bloedverwantschap van een groot aantal mensen, waaronder ouders, kinderen, grootouders, ooms, tantes, neven, nichten etc.
Op hoogtijdagen, zoals een huwelijk of Lebaran (Suikerfeest na de vastenmaand Ramadhan) komen vele leden van de keluarga besar bijeen om samen de gelegenheid te vieren.

Afbeeldingsresultaat voor desa jawa ibu bersama anak

Positie van de man.
De man is wettelijk hoofd van het gezin.
De man vertegenwoordigt het gezin in religieuze zaken. Zo gaat hij naar het Vrijdag-gebed in de moskee, en is hij aanwezig bij gebedsdiensten in de buurt, ter gelegenheid van een huwelijk, begrafenis of herdenking van een gestorvene.
De man zorgt voor de inkomsten en is daardoor vaak een groot deel van de dag, of meerdere dagen niet thuis. Daarom is de moeder verantwoordelijk voor de opvoeding en verzorging van de kinderen en het gehele huishouden. De vader staat duidelijk wat verder van de kinderen af dan de moeder.

 Positie van de vrouw
1)  De positie van de vrouw in het gezin.
Vrouwen hebben een hoge mate van autonomie en worden gerespecteerd in de Javaanse cultuur.
Er is een duidelijke taak/werkverdeling tussen man en vrouw. De vrouw bestiert het huishouden, en doet de opvoeding van de kinderen. De man zorgt voor de inkomsten en is daardoor vaak een groot deel van de dag, of meerdere dagen niet thuis.
Vrouwen doen geen zwaar lichamelijk werk; vele vrouwen hebben een tokootje aan huis voor wat extra inkomsten. Alleen bij het planten van de rijst en het oogsten ervan helpen de vrouwen mee.
Veel vrouwen hebben naast hun huishouden nog een tokootje bij huis, of een andere activiteit (naaister bv.) voor wat extra inkomsten.
Er is een sterke band tussen moeder en de kinderen, ook als de kinderen reeds volwassen zijn; er is een diep besef bij de kinderen, dat de moeder hen 9 maanden gedragen heeft en jarenlan voor hem heeft gezorgd.
2)  De positie van de vrouw buiten het gezin.
Buiten het gezin, doen de vrouwen volop mee aan het maatschappeliijk leven. Zowat de hele kleinere middenstand drijft op vrouwen. Vrouwen zijn in alle lagen van de samenleving vertegenwoordigd; in de hogere lagen nog wat beperkt. Er zijn vrouwelijke gouverneurs en districtshoofden en de voorzitter van het Parlement is sinds oktober 2019 een vrouw.
Als de moeder buitenshuis werkt, passen doorgaans de grootouders op de kinderen.

Keluarga besar

Afbeeldingsresultaat voor keluarga besar jawa

Kinderen
Kinderen zijn buitengewoon belangrijk. Zij zullen later voor hun ouders zorgen, als die oud zijn en zij zullen de overledenen in ere houden.
Kinderen mag het aan niets ontbreken; zij moeten een zo prettig mogelijke jeugd hebben. Straffen komt vrijwel niet voor. De moeilijke leeftijd is die tussen 5 en plm 7/8 jaar. Problematische pubers zijn er niet in de desa, mogelijk wel in de grote steden.
Zoals gezegd, zijn de ouders oud, dan trekken zij in bij een van hun kinderen, vaak is dat de jongste. Dit is de normaalste zaak op Java.
De band tussen moeder en kinderen is sterk, ook als de kinderen al volwassen zijn. De moeder geniet het meeste respect, meer nog dan de vader.  Er is een diep besef bij de kinderen, dat de moeder hen 9 maanden gedragen heeft en jarenlang voor hen heeft gezorgd.
Er geldt leerplicht voor kinderen; voor scholen geldt een school-uniform.
Jongens worden besneden; over de besnijdenis later een apart hoofdstuk.

Grootouders
Ouders blijven zo lang mogelijk zelfstandig wonen. Is de tijd daar, dat dit niet meer kan, dan trekken zij in bij een van hun kinderen. De meeste ouders zijn dan al grootouder van de kinderen van hun zoon/dochter.
De grootouders zijn vrijgesteld van arbeid. Zij hebben hun eigen daginvulling. Zij worden geheel verzorgd door de kinderen, waar ze bij inwonen.
Veel oma’s doen de opvoeding en de verzorging van hun kleinkinderen, zodat de moeder buitenshuis kan werken.
Al naar gelang zij kunnen, verrichten de opa’s nog wat werk, in huis of op de sawah.
Als een van de grootouders lichamelijk achteruit gaat, dan gebeurt de verzorging door de kinderen.

Afbeeldingsresultaat voor kakek nenek jawa

Naamgeving

Achternamen en voornamen
Er zijn geen achternamen zoals in nederland. Aan een naam kan je niets opmaken. Alleen bij adellijke personen is dit anders.
Wordt een kind geboren, dan zoeken de ouders 2 of 3 namen, die zij mooi vinden.

Benamingen familieleden

Er zijn zeer veel aanduidingen voor de vele relaties binnen de familie: ooms, tantes, neven, nichten, kleinkinderen, jongere / oudere broer, jongere mannen / vrouwen etc.
Het is niet doenlijk om hier uitputtend alle benamingen te vermelden, de benamingen kunnen per regio verschillen. De meest gebruikte benamingen worden hieronder vermeld.

* Ouders: In Javaanse gezinnen noemen kinderen hun ouders meestal “ayah” (vader) en “ibu” (moeder). Maar “papa”en “mama” zijn ook in gebruik.
* Grootouders: Voor de grootouders zijn er nogal wat namen, die per regio kunnen verschillen.
– De algemene aanduiding voor grootvader is “kakek”.
Als aanspreekvorm kunnen meerdere benamingen worden gebruikt:
“mbah”, “eyang”, “kakung”, “simbah”, maar ook “kakek”.
– De algemene aanduiding voor grootmoeder is “nenek”.
Als aanspreekvorm kunnen meerdere benamingen worden gebruikt:
“mbah”, “mbok”, “eyang”, “simbah”, maar ook “nenek”.

* Andere familieleden:
– Jongere broer: “adik laki-laki”,
– Jongere zuster: adik perempuan”,
– Oudere broer: “kakak laki-laki”,
– Oudere zuster: “kakak perempuan”,
– Neef / nicht, (kind van een broer of zus): “keponakan” of “kemenakan”,
– Stiefvader: “ayah tiri”,
– Stiefmoeder: “ibu tiri”,
– Oom: “Paman”,
– Tante: “Bibi”.

De volgende namen zijn er voor afstammelingen van vroeger naar nu:

NB: moyang = voorouder
Moyang ke-18. Eyang Trah Tumerah
Moyang ke-17. Eyang Menya-menya
Moyang ke-16. Eyang Menyaman
Moyang ke-15. Eyang Ampleng
Moyang ke-14. Eyang Cumpleng
Moyang ke-13. Eyang Giyeng
Moyang ke-12. Eyang Cendheng
Moyang ke-11. Eyang Gropak Waton
Moyang ke-10. Eyang Galih Asem
Moyang ke-9. Eyang Debog Bosok
Moyang ke-8. Eyang Gropak Senthe
Moyang ke-7. Eyang Gantung Siwur
Moyang ke-6. Eyang Udheg-udheg
Moyang ke-5. Eyang Wareng
Moyang ke-4. Eyang Canggah
Moyang ke-3. Eyang Buyut (overgrootouders)
Moyang ke-2. Kakek dan nenek (grootvader en grootmoeder)
Moyang ke-1. Bapak / ibu (vader / moeder)

De volgende namen zijn er voor afstammelingen van nu naar vroeger,
NB: keturunan = nakomelingen

Keturunan ke-1. Anak (kind)
Keturunan ke-2. Cucu (kleinkind)
Keturunan ke-3. Cicit (achterkleinkind)
Keturunan ke-4. Canggah (achter-achterkleinkind)
Keturunan ke-5. Wareng
Keturunan ke-6. Udhek-udhek
Keturunan ke-7. Gantung siwur
Keturunan ke-8. Gropak Senthe
Keturunan ke-9. Debog Bosok
Keturunan ke-10. Galih Asem
Keturunan ke-11. Gropak waton
Keturunan ke-12. Cendheng
Keturunan ke-13. Giyeng
Keturunan ke-14. Cumpleng
Keturunan ke-15. Ampleng
Keturunan ke-16. Menyaman
Keturunan ke-17. Menya-menya
Keturunan ke-18. Trah tumerah.

Huwelijk

Er word een apart hoofdstuk gemaakt over het huwelijk.

Overlijden

Voor overlijden, zie: https://cultuurvanjava.wordpress.com/gezin-familie/overlijden-en-begrafenis/


Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s